Żeńskie i męskie formy nazwisk — jak to działa w naszej bazie danych?
Kowalska i Kowalski to w rejestrze PESEL dwa osobne zapisy — a Nowak i Nowak to jeden. Wyjaśniamy, dlaczego, i jak wpływa to na sposób prezentowania danych w naszym serwisie.
Polski to jeden z niewielu języków europejskich, w którym nazwiska mogą mieć osobną formę męską i żeńską — i to nie tylko w mowie, ale i w oficjalnych dokumentach. Ta cecha językowa ma bezpośrednie przełożenie na to, jak wyglądają dane w rejestrze PESEL, a więc i w naszej bazie.
Nazwiska odmienne przez rodzaj
Nazwiska zakończone na -ski, -cki i podobne przyrostki przymiotnikowe mają w polskim osobną formę żeńską: Kowalski → Kowalska, Zawadzki → Zawadzka. To wciąż to samo nazwisko rodzinne, ale zapisane inaczej w zależności od płci osoby — dokładnie tak, jak odmieniają się przymiotniki.
Nazwiska nieodmienne (rzeczownikowe)
Większość polskich nazwisk o charakterze rzeczownikowym — takich jak Nowak, Kowal, Mazur, Wójcik — nie zmienia formy w zależności od płci. Pan Nowak i pani Nowak noszą dokładnie ten sam zapis nazwiska. W rejestrze PESEL takie nazwisko pojawia się więc osobno w zestawieniu męskim i żeńskim, ale jako identyczny ciąg znaków.
Kiedy zapis nazwiska jest identyczny w obu zestawieniach (np. Nowak), łączymy liczby kobiet i mężczyzn w jeden wpis z podaną liczbą łączną i podziałem na płeć. Kiedy zapis się różni (np. Kowalski / Kowalska), prezentujemy je jako dwa osobne wpisy — każdy z własną stroną, rankingiem i mapą rozmieszczenia. To dokładnie ta sama logika, jaką posługują się inne serwisy statystyczne oparte na tym samym rejestrze.
Dzięki temu rozróżnieniu ranking najpopularniejszych nazwisk w Polsce pokazuje osobno np. Kowalską i Kowalskiego — mimo że w codziennym języku mówimy po prostu o "rodzinie Kowalskich". Warto o tym pamiętać, porównując liczby: żeńska i męska forma nazwiska na -ski nigdy nie sumują się automatycznie na jednej stronie.
Powiązane artykuły
Nazwiska na -ski i -cki — dlaczego jest ich tak dużo w Polsce?
Prawie co piąte nazwisko w Polsce kończy się na -ski, -cki albo ich żeńskie odpowiedniki. To nie przypadek — to spuścizna po polskiej szlachcie i jej charakterystycznym sposobie nazywania się od majątków ziemskich.
Czytaj →Jak czytać statystyki nazwisk? Przewodnik po rankingu, mapie i nazwiskach pokrewnych
Liczba osób, pozycja w rankingu, mapa województw, nazwiska pokrewne — co dokładnie oznaczają te wskaźniki na stronie każdego nazwiska i skąd się biorą?
Czytaj →